Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun hazırladığı Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik, 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Dayanağı 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 11 inci maddesi ile 7552 sayılı İklim Kanunu'nun 10 uncu maddesi.

Ağustos'ta yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği kimin kapsama gireceğini, izin ve raporlama döngüsünü belirlemişti. Yeni yönetmelik sistemin ikinci yarısını kuruyor: tahsisatların nerede, hangi kurallarla ve hangi birimlerle alınıp satılacağını.

Yönetmelik, Piyasa İşletmecisi olarak Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi'ni (EPİAŞ) tanımlıyor. EPİAŞ iki piyasayı birlikte yürütecek: tahsisatların ihale yöntemiyle dağıtıldığı birincil piyasa ile ihale ya da ücretsiz tahsisat yoluyla dağıtılan tahsisatların piyasa katılımcıları arasında alınıp satıldığı ikincil piyasa. İkincil piyasanın iki ayağı var: tahsisatların hemen el değiştirdiği spot tahsisat piyasası ve ileri tarihte fiziki teslimat yükümlülüğü doğuran vadeli tahsisat piyasası.

Birincil ve ikincil piyasalardaki işlemler ETS Piyasası Yönetim Sistemi (ETSPYS) üzerinden yapılacak. Tahsisatların ihracı, transferi, iptali ve itfası ise İşlem Kayıt Sistemi'nde (İKS), tesis bazında açılan hesaplarda izlenecek. Piyasa katılımcıları arasında Kurul onayına tabi olmayan ikili anlaşmalar da yapılabilecek; bunların bilgileri Piyasa İşletmecisine bildirilecek.

Yönetmeliğin 7 nci maddesi açık: ETS kapsamındaki işletmeler İKS'de hesap açmak zorunda. Hesap işletme adına açılıyor ve işletmeye bağlı her tesis için ayrı işlem yapılıyor. Hesap açabilmek için merkezi uzlaştırma kuruluşuyla katılımcı anlaşması imzalamak, ETSPYS üzerinden Piyasa İşletmecisine başvurmak ve İKS katılım anlaşmasını imzalamak gerekiyor.

Başvuruda işletme kayıt formu, yetkililerin imza yetki belgeleri ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği isteniyor. Piyasa İşletmecisi dosyayı on iş günü içinde inceliyor; eksik varsa tamamlanması için on iş günü süre veriliyor. Süresinde tamamlanmayan başvuru için kayıt işlemi yapılmıyor ve başvurunun baştan yenilenmesi gerekiyor.

Yönetmelik piyasa katılımcısını, ETS kapsamındaki ve İKS katılım anlaşması imzalayan işletmeler olarak tanımlıyor. Birincil piyasada teklif verebilmek için ayrıca birincil piyasa katılım anlaşması, spot piyasada işlem yapabilmek için spot tahsisat piyasası katılım anlaşması imzalanıyor.

İklim Değişikliği Başkanlığı'nın ücretsiz olarak dağıtılmasına karar verdiği tahsisatlar, İKS üzerinden ilgili tesislerin hesaplarına aktarılacak. Yönetmelik, ücretsiz tahsisatların bir piyasa katılımcısının kendi tesisleri arasında transfer edilebileceğini, ikili anlaşmalarla ya da ikincil piyasalarda satılabileceğini söylüyor. Yani emisyonunu azaltan ve elinde fazla tahsisat kalan tesis, bu fazlayı paraya çevirebilecek.

Birincil piyasa İklim Değişikliği Başkanlığı'nın belirlediği ihale takvimine göre işletilecek. Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra 15 iş günü içinde ihale takvimi EPİAŞ'ın internet sayfasında ilan edilecek.

İhalelerde asgari teklif büyüklüğü 1 lot. Her lot 100 tahsisata, her tahsisat 1 ton karbondioksit eşdeğeri emisyona karşılık geliyor. Fiyatlar ton başına Türk lirası cinsinden, 50 kuruş ve katları olarak verilecek. Tahsisatlar tek satıcı modeliyle satılacak; ihaleye sunulan teklif miktarı sunulan toplam tahsisattan azsa ihale iptal edilecek ve o ihalenin tahsisatı yılın kalan ihalelerine bölünecek.

Fiyatın sınırsız oluşmasına da izin verilmiyor. Karbon Piyasası Kurulu, ihtiyaç duyduğunda bir piyasa katılımcısının birincil piyasada alabileceği azami miktarı ve uygulanacak asgari ve azami tahsisat fiyat aralıklarını belirlemeye yetkili.

Yönetmeliğin iki hükmü doğrudan uyum disiplinine bağlı. Birincisi: doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmayan piyasa katılımcısının İKS'deki tahsisatları, teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesi dışında işleme kapatılıyor; engel, rapor sunulup Başkanlık bildirdiğinde kaldırılıyor. İkincisi: tahsisatlar ETS Yönetmeliği'nde belirtilen süre boyunca geçerli ve süresi sonunda itfa edilmemiş tahsisatlar İKS üzerinden ilga ediliyor.

Geçici 1 inci madde, İKS, birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası faaliyete geçene kadar ETSPYS'de teslimat, faturalama ve ödeme yükümlülüğü doğurmayan sanal uygulama yapılacağını söylüyor. Yani işletmeler sistemi gerçek para ve gerçek tahsisat el değiştirmeden önce deneyebilecek.

Geçici 2 nci madde ise 2026 yılı için özel bir mekanizma kuruyor: 2026 emisyonlarına ilişkin olarak, piyasa katılımcılarının tesis bazında doğrulanmış sera gazı emisyon miktarına eşdeğer tahsisat miktarı için talepte bulunmaları hâlinde Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması uygulanabilecek. Başvurular, tahsisat ihracı ve ihale tarihleri Başkanlık tarafından belirlenecek.